Smar litowy - co to jest i do czego służy
Smar litowy to smar plastyczny, w którym olej bazowy zagęszczono mydłem litowym, najczęściej 12-hydroksystearynianem litu. To najpopularniejszy rodzaj smaru: należy do niego ponad połowa produkowanych smarów plastycznych.
Smar litowy stosuje się do łożysk tocznych i ślizgowych, przegubów, sworzni i podwozi - w maszynach, pojazdach i urządzeniach przemysłowych. Dlatego często nazywa się go smarem uniwersalnym albo wielofunkcyjnym.
Z czego składa się smar litowy?
Jak każdy smar plastyczny, smar litowy ma trzy składniki:
- olej bazowy - stanowi większość masy smaru i to on smaruje; najczęściej jest to olej mineralny, w smarach specjalnych olej syntetyczny,
- zagęszczacz - mydło litowe, które powstaje z kwasu tłuszczowego (np. 12-hydroksystearynowego) i związku litu; tworzy siatkę włókien, która trzyma olej jak gąbka wodę,
- dodatki - antyutleniacze, inhibitory korozji, dodatki EP i AW, a w niektórych smarach smary stałe, np. dwusiarczek molibdenu albo grafit.
Ilość zagęszczacza decyduje o konsystencji smaru, którą opisuje klasa NLGI. Najczęściej spotkasz smar litowy w klasie NLGI 2.
Do czego służy smar litowy?
Smar litowy sprawdza się wszędzie tam, gdzie warunki pracy są typowe: umiarkowana temperatura, umiarkowane obciążenie i brak stałego kontaktu z wodą. Najczęściej smaruje się nim:
- łożyska toczne i ślizgowe w maszynach, silnikach elektrycznych i pojazdach,
- przeguby, sworznie i punkty smarowania podwozi,
- maszyny rolnicze i budowlane, smarowane smarownicą przez kalamitki,
- układy centralnego smarowania - smary o konsystencji NLGI 2 i miększe dobrze się przetłaczają.
Większość urządzeń można smarować smarem w klasie NLGI 2 - i właśnie w tej klasie jest najwięcej smarów litowych.
Zalety smaru litowego
- wszechstronność - jeden smar do wielu punktów smarowania,
- dobra odporność na wysokie i niskie temperatury w swoim zakresie pracy,
- dobra stabilność mechaniczna - smar nie rozrzedza się szybko pod wpływem ugniatania,
- dobra przetłaczalność w smarownicach i układach centralnego smarowania,
- zgodność z innymi smarami litowymi przy uzupełnianiu.
Kiedy smar litowy nie wystarczy?
- wysoka temperatura - zwykłe smary litowe pracują do ok. +120...+140 °C; wyżej potrzebny jest smar na kompleksie litu albo na polimoczniku,
- stały kontakt z wodą i wymywanie - smar litowy ma średnią odporność na wodę; lepiej sprawdzają się smary wapniowe i kompleksowe,
- otwarte przekładnie, łańcuchy, liny - smar litowy ma słabą przyczepność i jest z nich zrzucany,
- elementy z gumy EPDM, np. w układzie hamulcowym - smar na oleju mineralnym może je uszkodzić.
Smar litowy a smar litowy kompleksowy
Kompleksowe mydło litowe ma bardziej złożoną budowę cząsteczki: oprócz kwasu tłuszczowego o długim łańcuchu zawiera kwas o krótszym łańcuchu. Dzięki temu smar litowy kompleksowy zachowuje zalety zwykłego smaru litowego, ale wytrzymuje wyższą temperaturę.
| Smar litowy | Smar litowy kompleksowy | |
|---|---|---|
| Zagęszczacz | mydło litowe (12-hydroksystearynian litu) | kompleks litu |
| Temperatura kroplenia | ok. 180-190 °C | zwykle powyżej 230 °C |
| Górna temperatura pracy w kartach FUCHS | +120...+140 °C | do +160 °C |
| Przykłady | RENOLIT UNI 2, RENOLIT EP 2, RENOLIT UNI 42 | RENOLIT LX-EP 2 |
Temperatura kroplenia to nie jest temperatura pracy. Górną granicę pracy podaje karta techniczna i oznaczenie według DIN 51502 - np. litera K to +120 °C, N to +140 °C, P to +160 °C. Każde oznaczenie odczytasz w deszyfratorze oznaczeń smarów.
Smar litowy EP2 - co oznacza?
Smar litowy EP2 to smar na mydle litowym z dodatki EP, w klasie konsystencji NLGI 2. Litery EP mówią, że smar chroni przed zatarciem przy dużych naciskach i uderzeniach, a cyfra 2 - że ma średnią twardość, dobrą do smarownic i większości łożysk.
Przykład: RENOLIT EP 2 ma oznaczenie KP2K-20 według DIN 51825 i zakres pracy od -20 do +130 °C; obciążenie zespawania na aparacie czterokulowym 2600 N (karta techniczna 01.17). Smar litowy bez dodatków EP do typowych obciążeń to np. RENOLIT UNI 2 (-30...+120 °C, karta 2025-12).
Czy można mieszać smar litowy z innym smarem?
Smar litowy można uzupełniać innym smarem litowym - zwykłym, hydroksylowym albo kompleksowym. Nie mieszaj go ze smarami polimocznikowymi i bentonitowymi, a ze smarami wapniowymi tylko wtedy, gdy producent potwierdzi zgodność. Liczy się też olej bazowy: olej mineralny łączy się z syntetycznym węglowodorowym i estrowym, ale nie z poliglikolowym i silikonowym.
Przy zmianie rodzaju smaru najlepiej usunąć stary smar z łożyska albo przepłukać punkt smarowania nowym smarem, aż wypłynie czysty.
Pytania i odpowiedzi
Do czego służy smar litowy?
Smar litowy służy do smarowania łożysk tocznych i ślizgowych, przegubów, sworzni i podwozi w maszynach, pojazdach i urządzeniach przemysłowych pracujących w typowych warunkach.
Czy smar litowy jest wodoodporny?
Smar litowy dobrze znosi wilgoć i wodę rozbryzgową, ale ma średnią odporność na wymywanie. Przy stałym kontakcie z wodą lepiej sprawdzają się smary wapniowe i kompleksowe.
Do jakiej temperatury można stosować smar litowy?
Zwykłe smary litowe FUCHS pracują do +120...+140 °C, smary na kompleksie litu do +160 °C. Dolna granica to zwykle -20...-40 °C, zależnie od smaru.
Czy smar litowy niszczy gumę?
O działaniu na gumę decyduje głównie olej bazowy, nie mydło litowe. Smar na oleju mineralnym nie nadaje się do elementów z gumy EPDM, np. w układzie hamulcowym. Zgodność z uszczelnieniami sprawdzaj w karcie smaru.
Czym różni się smar litowy od kompleksowego?
Smar litowy kompleksowy ma temperaturę kroplenia zwykle powyżej 230 °C zamiast ok. 180-190 °C i pracuje w wyższej temperaturze, do ok. +160 °C, zachowując pozostałe zalety smaru litowego.
Nie wiesz, który smar wybrać?
Napisz, do jakiej maszyny lub łożyska szukasz smaru, w jakiej temperaturze pracuje i jak jest podawany - doradca techniczny dobierze smar FUCHS i odpowie osobiście.
⚠ Zastrzeżenie. Informacje na tej stronie opracowaliśmy na podstawie norm DIN, ISO i ASTM oraz kart technicznych FUCHS, według stanu wiedzy na dzień publikacji. Mają charakter poglądowy, mogą ulec zmianie i nie zastępują zaleceń producenta maszyny lub łożyska - wiążąca jest jego dokumentacja techniczna. Przed wyborem smaru sprawdź wymagania producenta maszyny lub łożyska, a w razie wątpliwości zapytaj naszego doradcę. W zakresie dopuszczalnym przez przepisy prawa nie ponosimy odpowiedzialności za skutki doboru smaru bez sprawdzenia wymagań producenta maszyny lub łożyska. Kopiowanie treści bez naszej zgody jest zabronione.