Co to jest ochrona przed ścieraniem?
Ochrona przed ścieraniem w oleju hydraulicznym to zdolność oleju do minimalizowania mechanicznego zużycia elementów układu hydraulicznego, takich jak pompy, zawory czy tłoki. W układach hydraulicznych występują intensywne obciążenia i tarcie pomiędzy powierzchniami metalowymi, które mogą prowadzić do ich ścierania i przedwczesnego uszkodzenia.
Ochrona przed ścieraniem to kluczowy aspekt działania oleju hydraulicznego, szczególnie w systemach pracujących pod wysokim ciśnieniem lub intensywnym obciążeniem. Wybór oleju z odpowiednimi dodatkami przeciwzużyciowymi i utrzymanie go w czystości to podstawa efektywnej i długotrwałej eksploatacji urządzeń hydraulicznych.
Jak dochodzi do ścierania w układzie hydraulicznym?
Ochrona przed ścieraniem to konkretna forma ochrony przed zużyciem, skupiająca się głównie na dwóch odrębnych mechanizmach zużycia - ściernym i adhezyjnym, który dostarcza cząstek ścierających:
- Zużycie ścierne (abrazyjne): twarde cząstki albo twarde nierówności jednej powierzchni wycinają i rysują drugą powierzchnię - mechaniczne mikroskrawanie. Najczęściej winne są cząstki zanieczyszczeń krążące z olejem: kurz, piasek, opiłki metalu i produkty korozji, które dostają się w szczeliny między tłokiem a cylindrem, łopatką a pierścieniem pompy czy suwakiem a korpusem zaworu.
- Zużycie adhezyjne: gdy film smarny jest za cienki, nierówności powierzchni stykają się bezpośrednio i chwilowo sczepiają, a przy dalszym ruchu odrywają się cząstki materiału. Oderwane cząstki krążą dalej z olejem i same działają ściernie.
Ścieranie może napędzać się samo: twarde cząstki wyrwane z powierzchni mogą działać jak kolejne ścierniwo. Dlatego zużycie, raz zapoczątkowane, przyspiesza, jeśli olej nie jest filtrowany.
Dlaczego ochrona przed ścieraniem jest ważna?
Oleje hydrauliczne o dobrej ochronie przed ścieraniem:
- wydłużają żywotność elementów układu hydraulicznego - zapobiegają przedwczesnemu zużyciu pomp, zaworów i innych części,
- zapewniają płynną i niezawodną pracę systemu - minimalizują ryzyko zakłóceń spowodowanych zużyciem,
- zmniejszają koszty napraw i konserwacji - chronione elementy działają dłużej bez konieczności wymiany lub regeneracji,
- zmniejszają nakłady na sprzęt - dłuższa żywotność komponentów zwiększa trwałość całego układu.
Zużytym elementom rosną luzy, więc pompa traci wydajność, a zawory przepuszczają olej. W precyzyjnych zaworach proporcjonalnych i serwozaworach zarysowanie suwaka może powodować jego zacinanie się.
Jak działa ochrona przed ścieraniem?
Oleje hydrauliczne z dobrą ochroną przed ścieraniem zawierają specjalne dodatki przeciwzużyciowe (AW - Anti-Wear), które:
- tworzą warstwę ochronną na powierzchniach metalowych, zmniejszając zużycie w miejscach kontaktu elementów,
- zapobiegają mikrouszkodzeniom powierzchni wynikającym z ciągłego obciążenia i ruchu,
- chronią powierzchnie w warunkach tarcia mieszanego, gdy film smarny nie rozdziela ich całkowicie,
- ograniczają zużycie metalu w miejscach styku, co pomaga utrzymać stabilną pracę układu.
Pierwszą barierą jest jednak sam film smarny. Olej o zbyt niskiej lepkości w temperaturze pracy tworzy cienki film, przez który przebijają się nierówności powierzchni. Dlatego ważna jest właściwa klasa lepkości i stabilność lepkości przy zmianach temperatury - zobacz wskaźnik lepkości VI.
Czystość oleju a ścieranie
Dodatki AW nie chronią przed twardymi cząstkami zanieczyszczeń, zwłaszcza wielkości luzów w pompie i zaworach. Przed zużyciem ściernym chroni przede wszystkim czysty olej. Czystość oleju hydraulicznego opisuje się klasą według normy ISO 4406 - trzema kodami, z których każdy oznacza przedział liczby cząstek o wielkości co najmniej 4, 6 i 14 µm(c) w 1 ml oleju, np. 18/16/13. Wymaganą klasę czystości podaje producent pomp i zaworów.
- Filtruj świeży olej przy napełnianiu i dolewaniu - olej z beczki nie zawsze ma czystość wymaganą przez układ.
- Wymieniaj filtry w terminach producenta maszyny, a także po naprawie, przy której otwierano układ, jeśli tak zaleca producent.
- Stosuj filtry oddechowe na zbiorniku, aby kurz nie dostawał się z powietrzem.
- Usuwaj wodę z oleju - woda sprzyja korozji, a produkty korozji działają ściernie.
Pytania i odpowiedzi
Co to jest ochrona przed ścieraniem w oleju hydraulicznym?
To zdolność oleju do ograniczania mechanicznego ubytku materiału pomp, zaworów i tłoków przy ślizgu powierzchni. Zapewnia ją film smarny o właściwej lepkości, dodatki przeciwzużyciowe AW i czystość oleju.
Co powoduje ścieranie w układzie hydraulicznym?
Najczęściej twarde cząstki zanieczyszczeń krążące z olejem (kurz, piasek, opiłki, produkty korozji) oraz zbyt cienki film smarny, przez który stykają się nierówności powierzchni.
Czym różni się ścieranie od zużycia?
Zużycie to pojęcie ogólne. Ścieranie to jeden z jego rodzajów - mechaniczne wycinanie i rysowanie materiału przez cząstki i nierówności powierzchni.
Czy dodatki AW wystarczą, aby chronić przed ścieraniem?
Nie. Dodatki AW chronią powierzchnie przy tarciu mieszanym, ale nie przed cząstkami zanieczyszczeń. Konieczna jest też filtracja i utrzymanie wymaganej klasy czystości oleju według ISO 4406.
Nie wiesz, który olej hydrauliczny wybrać?
Napisz, do jakiej maszyny szukasz oleju, jaką ma pompę i w jakiej temperaturze pracuje - doradca techniczny dobierze olej FUCHS i odpowie osobiście.
⚠ Zastrzeżenie. Informacje na tej stronie opracowaliśmy na podstawie norm DIN, ISO i ASTM oraz kart technicznych FUCHS, według stanu wiedzy na dzień publikacji. Mają charakter poglądowy, mogą ulec zmianie i nie zastępują zaleceń producenta maszyny lub układu hydraulicznego - wiążąca jest jego dokumentacja techniczna. Przed wyborem oleju sprawdź wymagania producenta maszyny lub układu hydraulicznego, a w razie wątpliwości zapytaj naszego doradcę. W zakresie dopuszczalnym przez przepisy prawa nie ponosimy odpowiedzialności za skutki doboru oleju bez sprawdzenia wymagań producenta maszyny lub układu hydraulicznego. Kopiowanie treści bez naszej zgody jest zabronione.