Co to jest ZDOLNOŚĆ WYDZIELANIA POWIETRZA?
Zdolność wydzielania powietrza, często też określana jako zdolność oddzielania powietrza, to właściwość oleju hydraulicznego, która pozwala mu szybko uwalniać pęcherzyki powietrza rozproszone w jego objętości. W układach hydraulicznych powietrze może przedostawać się do oleju na różne sposoby, np. przez nieszczelności, turbulencje w przepływie lub mieszanie. Olej o dobrej zdolności wydzielania powietrza oddaje je w zbiorniku, zanim trafi ponownie do pompy, co jest kluczowe dla prawidłowego działania systemu.
Zdolność wydzielania powietrza to kluczowy parametr olejów hydraulicznych, który bezpośrednio wpływa na stabilność i efektywność pracy układu. Wybór oleju z dobrą zdolnością oddzielania powietrza pomaga zapobiegać awariom, chronić elementy układu przed uszkodzeniem oraz utrzymać wysoką wydajność i niezawodność systemu. Jest szczególnie istotna w systemach narażonych na intensywne mieszanie oleju, z małym zbiornikiem lub pracujących w wymagających warunkach.
Dlaczego zdolność wydzielania powietrza jest ważna?
- Zapewnia stabilność pracy układu: powietrze w oleju łatwo się spręża, przez co powoduje wibracje, nierównomierny przepływ i spadki ciśnienia, a siłowniki pracują nierówno.
- Chroni komponenty przed uszkodzeniami: obecność powietrza może prowadzić do kawitacji w pompach i zaworach, co powoduje ich szybsze zużycie lub awarie.
- Zapobiega spadkowi efektywności: powietrze zmniejsza zdolność oleju do przenoszenia energii hydraulicznej, co obniża wydajność całego systemu.
- Redukuje hałas i wibracje: powietrze obecne w oleju powoduje zwiększoną głośność pracy układu. Szybkie wydzielanie powietrza ogranicza ten problem.
- Spowalnia starzenie oleju: tlen z pęcherzyków przyspiesza utlenianie oleju. Przy gwałtownym sprężaniu pęcherzyki silnie się nagrzewają, a w skrajnym przypadku dochodzi do samozapłonu par oleju w pęcherzyku (tzw. efekt Diesla), który zwęgla olej i przyspiesza jego degradację.
Jak działa olej o dobrej zdolności wydzielania powietrza?
- Szybkie uwalnianie pęcherzyków powietrza: pęcherzyki rozproszone w oleju szybko wypływają na powierzchnię w zbiorniku i uchodzą z oleju.
- Czysty olej na ssaniu pompy: olej oddaje powietrze w czasie, gdy przebywa w zbiorniku, więc do pompy wraca mniej pęcherzyków.
- Zależność od lepkości i temperatury: zwykle im gęstszy olej, tym wolniej uwalnia powietrze. Zimny olej i oleje wyższych klas lepkości ISO VG wydzielają powietrze zwykle dłużej - przy porównywaniu olejów patrz na tę samą klasę lepkości.
Co pogarsza wydzielanie powietrza z oleju?
- Produkty starzenia oleju i zanieczyszczenia, w tym woda.
- Domieszka innego oleju, np. dolanie oleju innego rodzaju albo z innym pakietem dodatków.
- Nadmiar albo niewłaściwy rodzaj dodatków przeciwpiennych - gaszą pianę na powierzchni, ale zatrzymują drobne pęcherzyki w oleju.
- Zbyt mały zbiornik albo zbiornik bez przegród, w którym olej przebywa za krótko, by oddać powietrze (to cecha układu, nie samego oleju).
Jeśli olej jest mętny albo mlecznobiały zaraz po pracy, a w przezroczystym naczyniu klaruje się po odstaniu (ciepły zwykle w kilka minut, zimny dłużej), jest w nim powietrze. Przyczyny zapowietrzenia i postępowanie opisujemy na stronie pienienie się oleju hydraulicznego.
Jak bada się zdolność wydzielania powietrza?
Zdolność wydzielania powietrza bada się według normy ISO 9120 (odpowiednik ASTM D3427). Przez próbkę oleju o ustalonej temperaturze przez 7 minut wdmuchuje się sprężone powietrze, a następnie mierzy czas, po którym zawartość powietrza w oleju spadnie do 0,2% objętości.
Wynik podaje się w minutach razem z temperaturą badania - dla olejów hydraulicznych zwykle 50 °C. Im krótszy czas, tym lepiej. W karcie oleju wynik ten bywa podany obok wyniku badania pienienia według ISO 6247, ale mówi o czymś innym.
Wydzielanie powietrza a skłonność do pienienia
Piana to pęcherzyki zebrane na powierzchni oleju w zbiorniku - opisuje ją skłonność do pienienia. Powietrze rozproszone to drobne pęcherzyki w całej objętości oleju - opisuje je zdolność wydzielania powietrza.
Obie właściwości trzeba brać pod uwagę: olej może dobrze gasić pianę na powierzchni, a jednocześnie długo trzymać drobne pęcherzyki w środku. W układach z małym zbiornikiem i szybkim obiegiem oleju, np. w maszynach mobilnych, wydzielanie powietrza ma szczególne znaczenie.
Pytania i odpowiedzi
Co to jest zdolność wydzielania powietrza?
To zdolność oleju do szybkiego uwalniania pęcherzyków powietrza rozproszonych w jego objętości, zanim olej wróci ze zbiornika do pompy. Nazywa się ją też zdolnością oddzielania powietrza.
Jak bada się zdolność wydzielania powietrza?
Według ISO 9120 (ASTM D3427): przez olej o ustalonej temperaturze, dla olejów hydraulicznych zwykle 50 °C, wdmuchuje się powietrze i mierzy czas w minutach, po którym zawartość powietrza spadnie do 0,2% objętości.
Czym różni się wydzielanie powietrza od pienienia?
Pienienie dotyczy piany na powierzchni oleju w zbiorniku i bada się je wg ISO 6247 (wynik w ml). Wydzielanie powietrza dotyczy pęcherzyków w całej objętości oleju i bada się je wg ISO 9120 (wynik w minutach).
Czy gęstszy olej gorzej wydziela powietrze?
Zwykle tak - przy oleju tego samego rodzaju: im wyższa lepkość oleju, czyli wyższa klasa ISO VG albo niższa temperatura, tym wolniej pęcherzyki wypływają na powierzchnię.
Co to jest efekt Diesla w układzie hydraulicznym?
To samozapłon par oleju w pęcherzyku powietrza gwałtownie sprężonym w pompie. Zwęgla olej i przyspiesza jego starzenie.
Nie wiesz, który olej hydrauliczny wybrać?
Napisz, do jakiej maszyny szukasz oleju, jaką ma pompę i w jakiej temperaturze pracuje - doradca techniczny dobierze olej FUCHS i odpowie osobiście.
⚠ Zastrzeżenie. Informacje na tej stronie opracowaliśmy na podstawie norm DIN, ISO i ASTM oraz kart technicznych FUCHS, według stanu wiedzy na dzień publikacji. Mają charakter poglądowy, mogą ulec zmianie i nie zastępują zaleceń producenta maszyny lub układu hydraulicznego - wiążąca jest jego dokumentacja techniczna. Przed wyborem oleju sprawdź wymagania producenta maszyny lub układu hydraulicznego, a w razie wątpliwości zapytaj naszego doradcę. W zakresie dopuszczalnym przez przepisy prawa nie ponosimy odpowiedzialności za skutki doboru oleju bez sprawdzenia wymagań producenta maszyny lub układu hydraulicznego. Kopiowanie treści bez naszej zgody jest zabronione.