Dodatki EP w smarach
Dodatki EP (z ang. Extreme Pressure) to składniki chemiczne, które chronią metalowe części maszyn przed zatarciem przy bardzo dużych naciskach. Reagują z powierzchnią metalu i tworzą na niej cienką warstwę ochronną.
Smar z dodatkami EP stosuje się tam, gdzie zwykły film smarny zostaje przerwany: w mocno obciążonych łożyskach, przekładniach zębatych i maszynach pracujących z uderzeniami.
Czym są dodatki EP w smarach?
Dodatki EP to specjalne składniki chemiczne, które dodaje się do smarów, aby chronić metalowe części maszyn w warunkach dużego nacisku. Kiedy elementy mocno naciskają na siebie, w miejscu styku powstaje wysoka temperatura lokalna, a dodatki EP reagują wtedy z powierzchnią metalu i tworzą cienką warstwę ochronną. Dzięki niej ogranicza się bezpośredni styk metalu z metalem - warstwa ściera się zamiast metalu, co zmniejsza ryzyko zatarcia, zespawania nierówności powierzchni i nadmiernego zużycia.
Dodatki EP w smarach to często związki siarki i fosforu, które pod wpływem wysokiej temperatury w strefie styku tworzą na powierzchni metalu trwałe związki chemiczne. To one odpowiadają za ochronę w najbardziej wymagających warunkach. Dodatki AW i EP stanowią zwykle od 0,5 do 5% masy smaru. Niektóre zagęszczacze, np. kompleks sulfonianu wapnia, same mają dobre właściwości EP.
W wielu nowoczesnych smarach obok dodatków EP stosuje się również dodatki AW (Anti-Wear), które chronią elementy w mniej ekstremalnych warunkach - przy umiarkowanych naciskach. AW i EP często działają wspólnie, zapewniając ochronę w całym zakresie pracy maszyny.
Kiedy dodatki EP są potrzebne?
W maszynach przemysłowych, rolniczych i budowlanych często dochodzi do bardzo dużych obciążeń i nagłych uderzeń. Film smarny zostaje wtedy przerwany, a zwykły smar może nie wystarczyć. Przy dużych naciskach i uderzeniach brak dodatków EP przyspiesza zużycie elementów, co zwiększa ryzyko kosztownych awarii i przestojów.
Smar z dodatkami EP:
- zwiększa odporność powierzchni na zatarcie i uszkodzenia,
- utrzymuje skuteczne smarowanie nawet w bardzo trudnych warunkach,
- wydłuża żywotność maszyn i ogranicza koszty napraw i serwisu.
Gdzie najczęściej stosuje się smary z dodatkami EP?
Smary z dodatkami EP są szczególnie ważne tam, gdzie występują:
- otwarte przekładnie zębate oraz reduktory przewidziane przez producenta do smarowania smarem półpłynnym,
- łożyska toczne i ślizgowe, które przenoszą duże obciążenia,
- maszyny budowlane, rolnicze i górnicze, narażone na wibracje i przeciążenia,
- windy, dźwigi i urządzenia pracujące pod stałym obciążeniem.
W takich zastosowaniach smary z dodatkami EP i AW zapewniają trwały film smarny, zmniejszają ryzyko uszkodzeń.
Jak rozpoznać smar z dodatkami EP?
W nazwie handlowej smaru dodatki EP zdradzają litery EP, np. smar EP2 to smar klasy NLGI 2 z dodatkami EP. Pewniejszą informację daje oznaczenie według normy DIN 51502: litera P zaraz po literze rodzaju smaru, np. KP2K-30, oznacza dodatki EP/AW. W zapisie ISO 6743-9 właściwości EP oznacza litera B przed klasą NLGI. Całe oznaczenie odczytasz w deszyfratorze oznaczeń smarów.
Skuteczność dodatków EP sprawdza się w laboratorium, m.in. w badaniu na aparacie czterokulowym (obciążenie zespawania według DIN 51350-4 lub ASTM D2596) i w teście Timken (ASTM D2509). Im wyższe obciążenie, przy którym kulki się zespawają, tym lepsza ochrona przed zatarciem. Smary do przekładni zębatych bada się dodatkowo w teście przekładniowym FZG.
Pytania i odpowiedzi
Co to jest smar EP?
Smar EP to smar plastyczny z dodatkami EP (Extreme Pressure), które chronią powierzchnie przed zatarciem przy bardzo dużych naciskach i uderzeniach.
Co oznacza smar EP2?
EP2 to smar z dodatkami EP o konsystencji klasy NLGI 2, czyli miękkiej, zbliżonej do masła. To często stosowany smar do łożysk i smarownic.
Czym różnią się dodatki EP od dodatków AW?
Dodatki AW chronią przed zużyciem przy umiarkowanych obciążeniach, a dodatki EP działają przy bardzo dużych naciskach, gdy film smarny zostaje przerwany i grozi zatarcie.
Jak w oznaczeniu smaru rozpoznać dodatki EP?
Według DIN 51502 dodatki EP oznacza litera P po literze rodzaju smaru, np. KP2K-30 to smar do łożysk z dodatkami EP, klasy NLGI 2, do +120 °C i od -30 °C.
Nie wiesz, który smar wybrać?
Napisz, do jakiej maszyny lub łożyska szukasz smaru, w jakiej temperaturze pracuje i jak jest podawany - doradca techniczny dobierze smar FUCHS i odpowie osobiście.
⚠ Zastrzeżenie. Informacje na tej stronie opracowaliśmy na podstawie norm DIN, ISO i ASTM oraz kart technicznych FUCHS, według stanu wiedzy na dzień publikacji. Mają charakter poglądowy, mogą ulec zmianie i nie zastępują zaleceń producenta maszyny lub łożyska - wiążąca jest jego dokumentacja techniczna. Przed wyborem smaru sprawdź wymagania producenta maszyny lub łożyska, a w razie wątpliwości zapytaj naszego doradcę. W zakresie dopuszczalnym przez przepisy prawa nie ponosimy odpowiedzialności za skutki doboru smaru bez sprawdzenia wymagań producenta maszyny lub łożyska. Kopiowanie treści bez naszej zgody jest zabronione.