Klasyfikacja konsystencji smarów według NLGI
Klasa NLGI to liczba od 000 do 6, która mówi, jak miękki lub twardy jest smar plastyczny. 000 to smar prawie płynny jak olej, 6 - smar twardy i zbity. Najczęściej stosowana jest klasa NLGI 2, o konsystencji zbliżonej do masła.
Konsystencja decyduje o tym, jak smar zachowuje się w pracy: czy przylega do powierzchni, jak długo zostaje w miejscu smarowania i czy da się go podać pompą, smarownicą albo układem centralnego smarowania.
Czym jest klasyfikacja konsystencji smaru wg NLGI?
Jednym z najważniejszych parametrów każdego smaru plastycznego jest jego konsystencja, czyli potocznie mówiąc - gęstość lub twardość. To właśnie ten parametr wpływa na to, jak smar zachowuje się w aplikacji: czy dobrze przylega do powierzchni, jak długo utrzymuje się w miejscu i czy nadaje się do konkretnego sposobu aplikacji (np. pompą, smarownicą, układem centralnym).
Do oceny konsystencji stosuje się klasyfikację NLGI (ang. National Lubricating Grease Institute), która dzieli smary na klasy od 000 (najbardziej płynne) do 6 (bardzo twarde). Te same zakresy przyjmuje niemiecka norma DIN 51818.
Co oznaczają klasy NLGI?
Klasa NLGI informuje, jak miękki lub twardy jest smar w temperaturze pokojowej (25 °C). Określa się ją na podstawie badania tzw. penetracji roboczej (ang. worked penetration) zgodnie z normą ASTM D217 lub ISO 2137. Test polega na wciskaniu stożka w próbkę smaru i mierzeniu głębokości jego zanurzenia - im głębiej wchodzi stożek, tym smar jest bardziej miękki.
Przed pomiarem smar ugniata się w znormalizowanym urządzeniu (60 podwójnych suwów tłoka, oznaczenie P60), żeby odtworzyć warunki pracy w łożysku. Stożek opada na powierzchnię smaru i po 5 sekundach odczytuje się głębokość jego zagłębienia.
Skala NLGI to liczbowa klasyfikacja konsystencji smarów plastycznych - od bardzo płynnych (NLGI 000) po bardzo twarde (NLGI 6). Klasy NLGI są też nazywane numerami konsystencji NLGI (NLGI Consistency Numbers).
Smary klas 000-0 nazywa się półpłynnymi, a smary klasy 6 bywają produkowane w postaci brykietów. Większość smarów do łożysk tocznych i ślizgowych ma klasę 1, 2 lub 3.
Test penetracji na filmie (włącz napisy z tłumaczeniem)
Zakresy penetracji według klasy NLGI
Penetrację smaru podaje się w dziesiątych częściach milimetra, czyli jednostką jest [0,1 mm]. Wyraża się ją jako liczbę całkowitą, bez przecinka - np. „265” oznacza 26,5 mm.
| Klasa NLGI | Penetracja (25 °C) [0,1 mm] | Konsystencja opisowa |
|---|---|---|
| 000 | 445 - 475 | płynna |
| 00 | 400 - 430 | płynna |
| 0 | 355 - 385 | półpłynna |
| 1 | 310 - 340 | bardzo miękka |
| 2 | 265 - 295 | miękka - najczęściej stosowana |
| 3 | 220 - 250 | średnia |
| 4 | 175 - 205 | półtwarda |
| 5 | 130 - 160 | twarda |
| 6 | 85 - 115 | bardzo twarda |
Dlaczego NLGI 2 jest tak popularna?
Smar klasy NLGI 2 to najczęściej spotykany typ smaru plastycznego zarówno w przemyśle, jak i w motoryzacji. Ma konsystencję zbliżoną do masła - wystarczająco zwartą, by utrzymać się na powierzchniach, ale miękką na tyle, by dobrze się rozprowadzać i przepływać przez smarowniczki czy przewody.
Zalety smaru NLGI 2:
- dobrze przylega do powierzchni i nie wypływa łatwo,
- zapewnia równowagę między trwałością a łatwością aplikacji,
- może być stosowany zarówno ręcznie, jak i w układach centralnego smarowania (jeśli instalacja na to pozwala).
Dzięki tej wszechstronności smary NLGI 2 są używane w:
- łożyskach tocznych i ślizgowych,
- pojazdach ciężarowych i osobowych,
- maszynach przemysłowych i rolniczych,
- silnikach elektrycznych, wentylatorach, pompach - zwykle, o ile producent łożyska nie zaleca innej klasy.
Czy wybrać klasę NLGI 2, czy inną?
Choć NLGI 2 jest najczęściej wybierana, w niektórych przypadkach lepiej sprawdzą się smary o innej konsystencji. Na przykład:
- klasy 000 i 00 - w zamkniętych przekładniach przewidzianych przez producenta do smaru półpłynnego, gdzie smar ma się rozpływać po kołach zębatych,
- klasy 0 i 1 - w niskich temperaturach i w układach wymagających dobrej pompowalności, np. w centralnym smarowaniu z długimi przewodami,
- klasy 3 i wyższe - gdy smar ma się lepiej trzymać w miejscu, np. w łożyskach na wałach pionowych albo przy drganiach, jeśli przewiduje to producent łożyska.
Dobór odpowiedniej klasy zależy od:
- temperatury pracy,
- rodzaju obciążenia,
- sposobu aplikacji,
- konstrukcji łożyska lub przekładni.
Punktem wyjścia jest zawsze zalecenie producenta maszyny, łożyska albo instalacji smarowniczej.
Uwaga: NLGI ≠ lepkość
Warto pamiętać, że klasa NLGI określa tylko konsystencję smaru, a nie lepkość. Konsystencja zależy od ilości i rodzaju zagęszczacza, a nie od lepkości oleju bazowego. Lepkość dotyczy oleju bazowego zamkniętego w smarze i podaje się ją osobno, w mm²/s w temperaturze 40 °C. Dwa smary o klasie NLGI 2 mogą różnić się znacznie lepkością oleju bazowego, składem chemicznym i odpornością na warunki pracy. Dlatego oprócz klasy NLGI, przy wyborze smaru warto też sprawdzić:
- lepkość oleju bazowego,
- typ zagęszczacza (np. litowy, kompleks litowy, wapniowy),
- odporność na wodę i temperaturę,
- zawartość dodatków, np. dodatki AW i dodatki EP.
Czy klasa NLGI wpływa na temperaturę pracy smaru?
Tak - ale tylko pośrednio. Sama konsystencja nie decyduje bezpośrednio o odporności termicznej smaru, ale ma z nią związek:
- Twardsze smary (NLGI 3 i wyżej) lepiej utrzymują się w miejscu i są mniej podatne na wypływanie w wysokich temperaturach.
- Miękkie smary (NLGI 0 i niższe) dłużej zachowują pompowalność na mrozie - każdy smar w niskiej temperaturze twardnieje, ale miękki nadal da się podać, np. w zimie lub w chłodniach.
Jednak ostatecznie o zakresie temperatury pracy decyduje typ zagęszczacza (np. litowy, kompleks litowy, wapniowy) i baza olejowa (mineralna, syntetyczna). W skrócie: klasa NLGI to tylko jeden z elementów układanki - ważny, ale niewystarczający do oceny całkowitej odporności termicznej smaru.
Mieszanie smarów o różnych zagęszczaczach może zmienić konsystencję mieszaniny i pogorszyć smarowanie. Przy zmianie smaru usuń stary albo sprawdź zgodność obu produktów. Dlaczego olej wydziela się ze smaru, wyjaśniamy w artykule Separacja oleju w smarach.
Pytania i odpowiedzi
Co oznacza NLGI 2?
NLGI 2 to klasa konsystencji smaru plastycznego o penetracji po ugniataniu 265-295 (w 0,1 mm). To smar miękki, o konsystencji zbliżonej do masła - najczęściej stosowany w łożyskach tocznych i podawany smarownicą.
Czym różni się smar EP2 od smaru NLGI 2?
NLGI 2 opisuje tylko konsystencję. EP2 to smar klasy NLGI 2, który dodatkowo zawiera dodatki EP chroniące przed zatarciem przy dużych naciskach.
Który smar jest twardszy: NLGI 1 czy NLGI 3?
NLGI 3. Im wyższa klasa NLGI, tym smar twardszy: NLGI 1 jest bardzo miękki, NLGI 3 średni.
Jaka klasa NLGI do centralnego smarowania?
Zwykle od 000 do 2 - decyduje producent instalacji. Przy długich przewodach i w niskiej temperaturze stosuje się klasy niższe, czyli smary bardziej płynne.
Czy klasa NLGI to lepkość smaru?
Nie. Klasa NLGI opisuje konsystencję smaru, a lepkość dotyczy oleju bazowego zamkniętego w smarze i podaje się ją osobno, w mm²/s w 40 °C.
Nie wiesz, który smar wybrać?
Napisz, do jakiej maszyny lub łożyska szukasz smaru, w jakiej temperaturze pracuje i jak jest podawany - doradca techniczny dobierze smar FUCHS i odpowie osobiście.
⚠ Zastrzeżenie. Informacje na tej stronie opracowaliśmy na podstawie norm DIN, ISO i ASTM oraz kart technicznych FUCHS, według stanu wiedzy na dzień publikacji. Mają charakter poglądowy, mogą ulec zmianie i nie zastępują zaleceń producenta maszyny lub łożyska - wiążąca jest jego dokumentacja techniczna. Przed wyborem smaru sprawdź wymagania producenta maszyny lub łożyska, a w razie wątpliwości zapytaj naszego doradcę. W zakresie dopuszczalnym przez przepisy prawa nie ponosimy odpowiedzialności za skutki doboru smaru bez sprawdzenia wymagań producenta maszyny lub łożyska. Kopiowanie treści bez naszej zgody jest zabronione.